تبلیغات
صراط مستقیم - جاذبه های نماز، برای کودکان 1
 
صراط مستقیم
بسم الله الرحمن الرحیم
درباره وبلاگ


خدارو فراموش نکنید

مدیر وبلاگ : علی
نویسندگان
جاذبه های نماز،  برای کودکان
مقدمه

یکی از دغدغه های بسیاری از مادران و پدران محترم، تربیت دینی کودکانشان

است. همین امر سبب شده تا به دنبال یک روش موثّر برای جذب کودکانشان

نسبت به آموزه های دینی باشند. از سوی دیگر؛ همه والدین می دانند یکی از

آموزه های مهمّ دینی که نقش بسیار موثّری در تربیت فرزندانشان دارد، نماز

است. لذا به دنبال شیوه های کاربردی برای جذب و علاقه فرزندانشان به نماز

می باشند. با توجّه به اینکه اجرای هر برنامه ای باید خالی از افراط و تفریط و

رعایت نکات تربیتی باشد، از سوی اهل بیت(ع) رهنمود هایی در این باره آمده

است که می تواند برای این دسته از والدین بسیار حائز اهمیّت باشد.

دغدغه و حرص این دسته از والدین گرامی در تربیت فرزندانشان بخاطر

سفارشی است که در سخنان پیامبر اکرم(ص) آمده است که: «ادّبوا اولادکم

فانکم مسئولون:(1) فرزندان خود را تربیت نمایید که در برابر آنان مسئولید». امیر

المومنین(ع) نیز می فرماید: «اکرموا اولادکم و احسنوا آدابهم:(2) فرزندانتان را

گرامی بدارید و آنان را نیکو تربیت و ادب کنید».

پدر و مادر گرامی نیز در قبال فرزندانشان احساس مسئولیت می کنند و سعی

در تربیت آنان دارند. بسیاری از والدین از دوران کودکی به دنبال آموزش نماز به

کودکانشان می باشند. چرا که نماز یکی از مهمترین آداب و دستورات اسلامی

است و تاثیر بسزایی در هموارسازی راه تربیت فرزندان دارد.

اهمیّت نماز

در آیات قرآن کریم، بیش از 122 آیه پیرامون نماز وارد شده است که دلالت بر

اهمیّت این دستور الهی دارد. همچنین تعبیراتی که در احادیث ائمه(ع) در مورد ن

ماز آمده همین مطلب را تایید می کند. گاهی نماز به منزله سر در بدن قرار

گرفته، و گاهی اسلام بر پنج پایه تصوّر شده است که یکی از آنها نماز است.

پیامبر اسلام(ص) نماز را نور چشم خود می داند،(3) و یا آن را بسان معشوقه ای

توصیف می کند که هم صحبتی با او هر سختی را گوارا می سازد.(4)



آری نماز فروغ چشمی است که سایر اعضاء با آن مسیر خود را می یابند و

میزانی است که همه اعمال با آن سنجیده می شود(5) و کسی که میزانش را

بر ندارد در روز قیامت اعمالش را چگونه محاسبه خواهند کرد؟!(6)

نماز آن گونه است که، پیامبران الهی نیز به آن سفارش شده اند و از سفارش

کنندگان به آن بوده اند. پیشوایان الهی چه در طول حیات پر برکت خود و چه در

لحظات واپسین زندگی همواره به نماز عنایت داشته اند.(7) حضرت ابراهیم(ع)

در جهت اقامه نماز، همسر و کودک خویش را در بیابانی بی آب رها می کند(8)

و با این حال از خداوند تقاضا دارد تا او و فرزندانش را در زمره اقامه کنندگان نماز

قرار دهد.(9) چه سعادتی است اقامه نماز که حضرت عیسی(ع) می گوید: «وَ

اَوْصانِی بِالصَّلوهِ وَ الزَّکوهِ ما دُمْتُ حَیّاً:(10) مادامی که در حیاتم به نماز و زکات

توصیه شده ام». حضرت موسی(ع) نیز مامور به اقامه نماز است.(11) و لقمان

حکیم فرزندش را به اقامه نماز توصیه می کند(12) و سرانجام نماز بر همه

مومنان نوشته شده است(13) تا از این چشمه جوشان بهره گیرند(14) و به

معراج رسند.(15)

پیامبر اسلام(ص) نیز از سوی خداوند مامور است تا خانواده خویش را به نماز

فراخواند و خود نیز بر این امر پایداری کند (وَأْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا).(16)

چراکه نماز معراج مومن است، و هر کس از عروج باز ماند در سقر زمین گیر

خواهد  شد (مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَر؟ َقَالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ) (17)

فوائد و آثار نماز خوانی فرزندان
1- گرایش به امور پسندیده

نماز از آنجا که ارتباط با خداوندی است که سرچشمه همه خوبی هاست،

فرزندانتان را به کار های پسندیده دعوت می کند. شرایطی که برای نماز بیان

شده و نمازگزار باید آن را رعایت کند، به گونه ای طرّاحی شده که او را نا خداگاه

به سمت خوبی ها سوق می دهد. مسائلی مثل غصبی نبودن مکان و لباس

نمازگزار، وقت شناسی و همراهی او با اجتماع و... از این مواردند. این مسئله

به سادگی قابل درک است که نماز تنها نماز نیست بلکه رفتاری آموزشی است

که یک مجموعه صفات و افکار پسندیده را در نهان انسان نهادینه می کند.

چنانکه مشرکین هنگامی که با حضرت شعیب(ع) به جدل می پرداختند به این

نکته ـ هر چند از روی تمسخر ـ اشاره کرده اند و به او گفتند: «یَا شُعَیْبُ أَصَلاَتُکَ

تَأْمُرُکَ أَن نَّتْرُکَ مَا یَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَن نَّفْعَلَ فِی أَمْوَالِنَا ما نَشاء: (18) اى شعیب! آیا

نمازت به تو دستور مى دهد که آنچه را پدرانمان مى پرستیدند، ترک کنیم; یا

آنچه را مى خواهیم در اموالمان انجام ندهیم؟!

2- دوری از گناه و جرایم


رذائل و رفتارهای ناپسند مصادیق فراوانی دارند. با این حال یکی از آثار مهمّ نماز،

محافظت نمازگزار از همه این گناهان است. اگر قرآن می گوید: «أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ

الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ»(19) یعنی اینکه نماز شما را از هر آنچه که

از مصادیق فحشا و منکر است باز می دارد. البته اگر برخی از نمازگزاران به

گناهانی آلوده می شوند بخاطر اینست که به همان میزان به نماز توجّه و عنایت

نداشته اند.

دو نکته را باید مورد دقّت قرار دهیم : 1- اینکه هر چه به نماز توجّه و ارزش

بیشتری قائل شدیم از گناهان به همان میزان بیشتر دور می شویم. به عنوان

نمونه حضرت فاطمه(س) نماز را عامل دوری از تکبّر می دانند.(20) 2- اینکه باید

مراقب باشیم اگر به هر علّتی گناهان پر رنگ شدند و بر توجّه ما به نماز غلبه

کردند به همان میزان، از لذّت و روح نماز ما کاسته خواهد شد. این حالت بسیار

خطرناک است به گونه ای که بعضی افراد با آلوده شدن به گناهان نماز خواندن

بر ایشان بی مفهوم می شود لذا تارک نماز می شوند و روز به روز در گرداب

گناهان بیشتر فرو می روند.

3- آرامش بخش و شجاعت آفرین

هر کسی به فکر آرامش خود و اطرافیانش می باشد. هر پدر و مادر دلسوزی با

استرس و اضطراب فرزندش و یا با ترس و دلواپسی او دچار غم و اندوه می شود.

قرآن یاد خداوند را آرامش بخش دلها می داند(أَلا بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ)(21) و

از سوی دیگر نماز را بهترین وسیله برای ذکر و یاد خدا می داند (أَقِمِ الصَّلاةَ

لِذِکْرِی).(22) با این توصیف فرزندان ما اگر اهل نماز و راز و نیاز باشند علاوه بر

اینکه دلهایشان مملوّ از آرامش است، طبق بیان قرآن ترس و خوفی نیز به

دلشان راه نمی یابد. (إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ ... لا خَوْفٌ

عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ).(23)

4- موفقیّت و احساس کامیابی


هر چند سعادت واقعی مربوط به جهان دیگر است و مومنان نماز خوان طبق قرآن

در سوره مومنون به رستگاری و سعادت می رسند امّا این افراد در همین دنیا

هم گوی سبقت را از دیگران ربوده اند چراکه آنها از خداوند یاری می طلبند.(یا

أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ)(24) و خداوند نیز گفته است که نماز

گزاران را تنها نمی گذارد(قالَ اللهُ اِنّی مَعَکُمْ لَئِنْ اَقَمتمُ الصَّلاةَ).(25) حال اگر

فرزندانمان را به نماز خواندن و ارتباط با خداوند آشنا کنیم، او را به منبعی از

قدرت و اقتدار که سرشار از اعتماد و امید است رسانده ایم. هرگاه از بدی

روزگار و مشکلات پیش رو صدای ناله افرادی بلند شد، آنها با اراده ای مستحکم

پیش می روند و در جا نمی زنند. (اِذا مَسَّهُ الشرُّ جَزُوعاً. وَ اِذا مَسهُ الخَیْرٌ مَنوعاً.

اِلاّ المُصَلینَ. الَّذینَ هُمْ عَلی صَلاتِهِمْ دائِمُون).(26)

اصول کلّی جذب کودک به امور دینی
1- محبّت و مهرورزی

محبّت و مهرورزی یکی از اصول تربیتی اسلام است که تاکید فراوانی به آن شده

است. شخصی که محبّت و مهر کسی را به دل می نشاند نا خواسته به تقلید

از او پرداخته و الگوگیری از رفتار و اخلاق او می کند مانند او لباس می پوشد،

مانند او سخن می گوید و از رفتارهای او در موقعیت های متفاوت نسخه برداری

می کند. هر چه آن شخص دوست دارد، برایش دوست داشتنی می شود. و

هرچه بد می داند، از چشم او می افتد. گاهی اوقات دوستی و محبّت به حدّی

می رسد که از شخص، فردی مرید؛ و مطیعِ چشم و گوش بسته می سازد.

خداوند نیز کسانی را که دم از محبّت الهی می زنند، امّا مطیع نیستند را مورد

خطاب قرار داده و می فرماید: «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ اللهُ:

بگو: اگر خدا را دوست مى دارید، از من پیروى کنید؛ تا خدا (نیز) شما را دوست

بدارد».(27) هرچند نیاز ضروری فرزندان به محبّت و عاطفه را نمی توان انکار کرد،

امّا از آثار و پیامدهای محبّت و عاطفه و تاثیرات تربیتی آن نباید غافل شد. به هر

حال در اسلام به والدین توصیه شده است تا محبّت خویش را از فرزندانشان دریغ

ندارند.

امیر المومنین(ع) نیز می فرماید: «لیتأسّ صغیرکم بکبیرکم و لیرأف کبیرکم

بصغیرکم و لا تکونوا  کجفاة الجاهلیة: کودکتان باید در رفتار خود پیرو بزرگان باشد

و بزرگترها، باید نسبت به کودک، رئوف و مهربان باشد. مبادا مانند جفاکاران و

ستمگران دوران جاهلیت رفتار کنید».(28) با دقت در سخن حضرت(ع) رابطه

میان اطاعت و پیروی، با رافت و محبّت به روشنی قابل درک است. کوچکتر ها

به پیروی از بزرگتر ها توصیه شده اند و بزرگتر ها سفارش به رفتار محبت آمیز با

کودکان شده اند. گویا حضرت(ع) این دو را در گرو یکدیگر می دانند و به عنوان یک

رفتار متقابل از سوی کودکان و والدینشان لحاظ می کنند.

 امّا در مورد چگونگی محبّت و مهرورزی به کودکان تا حدّی مربوط به فطرت و تا

حدّی مربوط به عرف جامعه دارد. در هر صورت معصومین(ع) برای ابراز محبت خود

نسبت به فرزندانشان از نوازش، بوسیدن و ... بهره می جسته اند.

در مورد پیامبر اسلام(ص) نقل شده است که: «إذا أَصبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلدِهِ

وَ وُلدِ وُلدِهِ: همه روزه صبح، دست محبّت به سر فرزند خود و فرزند فرزندش می

کشید».(29) ایشان مسلمانان را به ابراز محبّت و بوسیدن فرزندانشان سفارش

می کردند و در مقابل آن حسنه(30) و مقام های بهشتی(31) را وعده می

دادند. هنگامی که شخصی نزد پیامبر(ص) آمد و عرض کرد که هیچ کدام از

فرزندانش را تاکنون نبوسیده است، ایشان آن مرد را اهل آتش دانست.(32)

بنابراین، باید به فرزندان عشق ورزید و آنها را مورد لطف و مهربانی قرار داد. زیرا

«کسی که نسبت به فرزندش محبّت کند مشمول رحمت الهی می شود».(33)

2- تشویق و ترغیب


در تربیت اسلامی به تشویق و ترغیب توجه ویژه ای شده است و خداوند از این

طریق بندگان را به سوی خوبی ها سوق می دهد.

قرآن به شیوه های گوناگونی به تشویق پرداخته است. آیاتی که نعمت های

بهشتی را بیان می کنند و آیاتی که از بشارت سخن می گویند، از این دسته

آیات می باشند. یکی از اوصاف پیامبران الهی(ع) در قرآن «مبشّر»(34) بیان

شده است. بشارت هایی در قرآن از جمله «لَهُمْ أَجْرٌ کَرِیمٌ»(35)، «لَهُمْ أَجْرٌ غَیْرُ

مَمْنُونٍ»(36)، «لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِیمٌ»(37)، «أَجْرٌ کَبِیرٌ»(38)، «لَهُمْ عُقْبَى

الدَّارِ»(39)، «سَلاَمٌ عَلَیْکُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ»(40)، «أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ

الْجَنَّةِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ»(41) و... ، نمونه هایی از آیات بشارت آمیز قرآن اند که

به تشویق بندگان برای انجام کارهای نیک می پردازند.

یکی از راه های جذب فرزندان به سوی آموزه های دینی و نماز، تشویق و ترغیب

است. تشویق اگر به گونه ای پسندیده و بجا باشد، بسیار کارساز است. تاثیر

تربیتی تشویق، گاهی چنان است که جهت زندگی افراد را دگرگون می سازد.

اگر تشویق قبل از انجام عملی پسندیده باشد، موجب شوق و رغبت شخص

می شود، و اگر پس از انجام آن عمل باشد؛ سبب تقویت و پایداری این رفتار در

او می گردد. لذا والدین محترم می توانند در دو مرحله فرزندانشان را به نماز

دعوت کنند. ابتدا آنها را ترغیب به نماز خواندن کنند و در صورت انجام، به تشویق

آنها بپردازند. با توجّه به اینکه تشویق فرزندان نوعی توجّه و شخصیت دادن به آنها

است، سعی می کنند خود را از کانون توجّه و محبّت والدین دور نسازند. از این

طریق به تکرار عمل یا رفتار مورد نظر پرداخته، تا جائیکه جزئی از شخصیّت

رفتاری آنها می گردد.

تشویق کودک، می تواند یک تشویق مادّی یا معنوی باشد. پاداش و تشویق مادّی

حتّی می تواند با خرید یک شکلات، اسباب بازی، یا یک گردش تفریحی، و بازی و

سرگرمی صورت گیرد. البته، هر چند این نوع پاداش ها خوب است، امّا نباید از

پاداش های معنوی و روحی نیز غفلت کرد. گاهی یک آفرین و نوازش تاثیر

بیشتری دارد. نقل شده است که پسر بچه ای در نزد پیامبر (ص) عطسه کرد و

سپس گفت:«الحمد الله». پیامبر اسلام(ص) به او فرمود: «بارَکَ اللهُ

فِیکَ: آفرین

بر تو باد».(42) همین ابراز محبّت اگر از سوی والدین به فرزند باشد می

تواند

بهترین پاداش برای آنها تلقّی شود. خداوند نیز به بسیاری از بندگان

صالح خود

ابراز محبّت می کند. در قرآن آمده است که: «أَحْسِنُوا إِنَّ اللهَ یُحِبُّ

الْمُحْسِنین»(43)، «فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ»(44)،

«اَقْسِطُوَّاْ إِنَّ

اللّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ»(45) و « بَلی مَنْ أَوْفی بِعَهْدِهِ وَ اتَّقَی فَإِنَّ اللَّهَ یُحِب

الْمُتَّقِینَ».(46)

پدر و مادر گرامی نیز باید توجّه داشته باشند که تشویق و پاداش نقش موثّری در

تربیت فرزندشان دارد، البته به گونه ای که بداند چرا مورد تشویق واقع شده اند.

تشویق باید متناسب با رفتار نیک فرزند باشد، نه بیشتر و نه کمتر از آنچه

شایستگی دارد. دوری از افراط و تفریط، و رعایت تعادل نیز از ضروریات تشویق

است.




نوع مطلب : حوزوی، اخلاق و عرفان، 
برچسب ها : جاذبه های نماز برای کودکان 1،





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن صلواتک علیه وعلی ابائه فی هذه الساعه و فی کل ساعه ولیا و حافظا وقائدا و ناصرا ودلیلا وعینا حتی تسکنه ارضک طوعا و تمتعه فیها طویلا